Nuôi tôm
Nuôi cá
Nuôi heo
Nuôi gà
Nuôi bò
Tóm tắt ý chính
- Kháng sinh là những loại thuốc với những thành phần đặc biệt, có tác dụng kìm hãm sự phát triển hoặc tiêu diệt hoàn toàn vi sinh vật, bao gồm vi khuẩn, vi rút, nấm,.
- Kháng sinh được sử dụng để điều trị các bệnh do vi sinh vật gây ra cho vật nuôi, chẳng hạn như bệnh đường tiêu hóa, bệnh hô hấp, bệnh sinh sản,.
- Kháng sinh có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn đường ruột, nhờ vậy làm cho thức ăn được tiêu hóa và hấp thụ tốt hơn, giúp vật nuôi tăng trưởng nhanh hơn.
- Có những bệnh không cần thiết phải dùng đến kháng sinh, tuy nhiên do người nuôi chưa có nhiều kiến thức hoặc họ muốn rút ngắn thời gian điều trị, nên đã bất chấp mà sử dụng kháng sinh vô tội vạ.
- Tương tự, có những bệnh gây ra bởi virus, không thể điều trị bằng kháng sinh, nhưng người nuôi vì chưa được cập nhật kiến thức nên không biết và cứ thế mà dùng kháng sinh.
Trong chăn nuôi, kháng sinh được sử dụng như một loại thuốc không thể thiếu. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh một cách bừa bãi và không có kiểm soát đang đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với ngành chăn nuôi và sức khỏe con người.
Trong hơn 30 năm trở lại đây, thế giới chưa phát minh thêm được 1 loại kháng sinh mới nào. Việc này có thể khiến loài người sẽ phải đối mặt với nguy cơ không có thuốc điều trị cho các loại nhiễm trùng thông thường.
Các tiến bộ khoa học trong việc cấy ghép tạng sẽ không thể áp dụng được khi nguy cơ nhiễm trùng đe dọa quá cao tới tính mạng con người, các ca phẫu thuật sẽ phải đặt bên lề địa ngục với 1 bên là sự sống và một bên là cái chết bởi hiện tượng kháng kháng sinh đang là một vấn nạn vô cùng to lớn đang xảy ra xung quanh chúng ta..
Nếu chẳng may phải phẫu thuật thì giá cược chúng ta sẽ phải bỏ ra một cái giá cược cho sự hồi phục bệnh là quá lớn, đó chính là tính mạng của chúng ta.
1. Kháng sinh là gì?
Kháng sinh là những loại thuốc với những thành phần đặc biệt, có tác dụng kìm hãm sự phát triển hoặc tiêu diệt hoàn toàn vi sinh vật, bao gồm vi khuẩn, vi rút, nấm,… Trong chăn nuôi, kháng sinh được sử dụng với hai mục đích chính:
- Chữa bệnh: Kháng sinh được sử dụng để điều trị các bệnh do vi sinh vật gây ra cho vật nuôi, chẳng hạn như bệnh đường tiêu hóa, bệnh hô hấp, bệnh sinh sản,…
- Kích thích tăng trưởng: Kháng sinh được sử dụng như một chất kích thích tăng trưởng, bổ sung vào thức ăn chăn nuôi. Kháng sinh có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn đường ruột, nhờ vậy làm cho thức ăn được tiêu hóa và hấp thụ tốt hơn, giúp vật nuôi tăng trưởng nhanh hơn.
2. Tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi
Việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi đã trở thành một thực tế phổ biến trên toàn thế giới, kể cả ở Việt Nam. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 80% lượng kháng sinh được sử dụng trên thế giới là trong chăn nuôi.
Tỉ lệ sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi (nguồn: Thiên Nguyên)
Cũng theo thống kê và đánh giá của WHO, Việt Nam thuộc “một trong những nước có tỷ kệ kháng kháng sinh cao nhất thế giới”. Điều này dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh càng lúc càng phổ biến và đang được xem là vấn đề quan ngại hàng đầu của WHO.
3. Ảnh hưởng của việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi một cách vô tội vạ
3.1. Sự lãng phí
Có những bệnh không cần thiết phải dùng đến kháng sinh, tuy nhiên do người nuôi chưa có nhiều kiến thức hoặc họ muốn rút ngắn thời gian điều trị, nên đã bất chấp mà sử dụng kháng sinh vô tội vạ. Điều này gây ra sự lãng phí không cần thiết và gia tăng khả năng kháng kháng sinh.
Tương tự, có những bệnh gây ra bởi virus, không thể điều trị bằng kháng sinh, nhưng người nuôi vì chưa được cập nhật kiến thức nên không biết và cứ thế mà dùng kháng sinh. Điều này một lần nữa đã gây ra sự lãng phí không cần thiết.
3.2. Làm cho vi khuẩn trở nên kháng kháng sinh
Con người đã gây ra hiện tượng kháng kháng sinh ở cả 2 khía cạnh: trực tiếp và gián tiếp.
Trực tiếp:
- Việc sử dụng thuốc tây, đặc biệt là kháng sinh để tự điều trị một cách tràn lan vô tội vạ.
- Việc kê đơn kháng sinh một cách bừa bãi của các bác sỹ: bắt nguồn từ tâm lý muốn nhanh khỏi của người bệnh.
- Việc quản lý của các cơ quan nhà nước: để cho việc mua kháng sinh dễ như mua rau ngoài chợ.
Gián tiếp:
- Sử dụng kháng sinh điều trị cho người cho vật nuôi với tư duy: thuốc của người chắc chắn là thuốc thật, nếu không người uống lăn quay ra thì các đơn vị sản xuất sẽ bị phạt.
- Các chủ trang trại tự ngồi họp với nhau đánh giá bệnh trên vật nuôi, tự kê đơn, tính toán liều lượng dựa trên thông tin cân nặng khi điều trị cho người.
- Các chủ tiệm thuốc tây ham lợi nhuận lấn sân bán thuốc tây cho người về điều trị cho vật: vì khi dùng cho vật nuôi, số lượng dùng mỗi lần thường lớn sẽ giúp họ kiếm được nhiều lời.
- Việc sử dụng thuốc tân dược bừa bãi như vậy sẽ dẫn đến dư lượng kháng sinh trong thịt của vật nuôi lớn, ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe của những người ăn loại thịt này. Ngoài ra nó còn làm cho các vi khuẩn gây hại tồn tại trong môi trường đó có cơ hội quen dần với loại kháng sinh đó, hệ miễn dịch của nó sẽ dần dần tự đề kháng được và cuối cùng kháng sinh sẽ không thể tiêu diệt được nó nữa.
Lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi có thể làm tăng khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn. Vi khuẩn có khả năng biến đổi để thích nghi với môi trường, trong đó có khả năng kháng lại các tác nhân gây hại, bao gồm cả kháng sinh. Khi kháng sinh được sử dụng không đúng cách, vi khuẩn có thể tiếp xúc với kháng sinh trong thời gian dài, từ đó có cơ hội biến đổi và trở nên kháng kháng sinh.
Tác hại của tình trạng kháng kháng sinh là vô cùng nghiêm trọng. Khi vi khuẩn trở nên kháng kháng sinh, các loại thuốc kháng sinh sẽ không còn tác dụng đối với chúng, dẫn đến việc điều trị bệnh trở nên khó khăn và tốn kém hơn. Trong một số trường hợp, bệnh nhân có thể tử vong do không thể điều trị được.
Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện nay có khoảng 70% các loại vi khuẩn gây bệnh trên người đã có khả năng kháng kháng sinh. Điều này khiến cho việc điều trị các bệnh truyền nhiễm trở nên khó khăn và nguy hiểm hơn.
4. Quản lý sử dụng và phòng chống kháng sinh trong chăn nuôi và thủy sản
Chiều 2/8, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) và Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực của Liên Hợp Quốc (FAO) tổ chức Hội nghị triển khai Kế hoạch hành động quốc gia về quản lý sử dụng kháng sinh và phòng chống kháng kháng sinh trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản giai đoạn 2017-2020…
Với nguồn tài chính từ USAID, kế hoạch này được xây dựng với sự hỗ trợ kỹ thuật của FAO nhằm định hướng cho các hoạt động ngành nông nghiệp, các cơ quan trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đồng thời bổ sung cho Kế hoạch hành động quốc gia về phòng chống kháng thuốc của Bộ Y tế giai đoạn 2013 – 2020.
Kế hoạch hành động quốc gia này sẽ góp phần giảm thiểu các nguy cơ kháng thuốc cho cộng đồng liên quan tới việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi và nuôi trồng thuỷ sản ở Việt Nam.
Kế hoạch hành động quốc gia có 5 mục tiêu cụ thể bao gồm:
- Rà soát, sửa đổi và thi hành các quy định và chính sách liên quan đến kháng kháng sinh và sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi và nuôi trồng thuỷ sản;
- Nâng cao nhận thức về sử dụng kháng sinh và nguy cơ về sự hình thành kháng kháng sinh cho cán bộ kỹ thuật, người làm công tác chuyên môn trong lĩnh vực nông nghiệp và thực phẩm, cho nông dân và người tiêu dùng;
- Thực hiện các thực hành tốt trong khám chữa bệnh, thực hành tốt trong sản xuất thức ăn chăn nuôi, thực hành tốt trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản;
- Giám sát sử dụng kháng sinh, kháng sinh tồn dư và kháng kháng sinh trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản;
- Tạo điều kiện cho các hoạt động hợp tác liên ngành về quản lý kháng kháng sinh.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vũ Văn Tám cho biết, tại Việt Nam, tình trạng sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi chưa được giám sát chặt chẽ, đặc biệt là trong chăn nuôi lợn và gia cầm.
Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách sẽ gây hậu quả kháng kháng sinh, tồn dư kháng sinh trong thực phẩm mà người tiêu dùng sử dụng, tiềm ần nhiều rủi ro…
“Để triển khai có hiệu quả Kế hoạch hành động quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn coi trọng tầm quan trọng của các hành động phối hợp không chỉ giữa các đơn vị trực thuộc Bộ mà còn sự phối hợp với Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Tài nguyên Môi trường và UBND các tỉnh.
Chúng tôi kêu gọi sự hợp tác, hỗ trợ kỹ thuật và tài chính từ các tổ chức quốc tế, các viện nghiên cứu và khu vực tư nhân tham gia nỗ lực giảm thiểu sử dụng kháng sinh và ngăn ngừa các mối đe doạ kháng kháng sinh” – Thứ trưởng Vũ Văn Tám cho hay.
Ông Craig Hart, Phó giám đốc Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tại Việt Nam nói: “Việc khởi động Kế hoạch hành động là một bước đi rất quan trọng, nhưng sự thành công của nó phụ thuộc vào việc tuân thủ và thực thi pháp luật khi cần thiết. Các hành động cần phải dựa trên bằng chứng tốt nhất và phù hợp với thông lệ quốc tế.”
“Kháng kháng sinh đe doạ đến sức khoẻ và sinh kế của người dân Việt Nam, đe doạ tính bền vững của hệ thống sản xuất nông nghiệp và thực phẩm cũng như môi trường.
Người chăn nuôi, bác sĩ thú y và người bán thuốc thú y cần chia sẻ trách nhiệm bằng cách sử dụng thuốc kháng sinh có trách nhiệm hơn, tìm ra các giải pháp thay thế để duy trì sức khoẻ và năng suất chăn nuôi như cải thiện an toàn sinh học và các thực hành trong chăn nuôi”- ông JongHa Bae, Trưởng đại diện FAO nêu rõ.
Việc sử dụng rộng rãi kháng sinh trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản ở Việt Nam làm gia tăng sự hiện diện của các vi khuẩn kháng thuốc trong gia súc, gia cầm, thủy sản và sản phẩm động vật.
Việc bán thuốc kháng sinh không theo đơn, việc trộn thuốc kháng sinh vào thức ăn cho gia súc, gia cầm, thủy sản mà không được giám sát về chuyên môn cho thấy thuốc kháng sinh được sử dụng thiếu trách nhiệm ở Việt Nam, đây là vấn đề đáng lo ngại.
5. Chông gai loại bỏ kháng sinh trong chăn nuôi
Vừa qua, tại Hội thảo thống nhất một số nội dung của Nghị định hướng dẫn Luật Chăn nuôi, Quyền Cục trưởng Cục Chăn nuôi, ông Nguyễn Xuân Dương cho biết đã có lộ trình dần bỏ thuốc kháng sinh trong chăn nuôi và sẽ kết thúc vào năm 2025.
Năm 2019, ngoài việc tổn thất do ASF, ngành chăn nuôi đều có sự tăng trưởng ấn tượng. Ngoài sản lượng thịt heo giảm trên 16,8%, hầu hết các loại vật nuôi đều tăng trưởng cao so với cùng kỳ năm 2018, trong đó thịt trâu tăng 3,1%; thịt bò tăng 4,2%; thịt gia cầm tăng 16,5%; trứng tăng 13,7%
Trong bối cảnh ngành chăn nuôi Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, hội nhập sâu vào thị trường thế giới, Cục Chăn nuôi cho rằng cần đẩy mạnh hơn nữa việc loại bỏ kháng sinh trong chăn nuôi.
Ông Nguyễn Xuân Dương cho biết có lộ trình dần bỏ thuốc kháng sinh trong chăn nuôi và sẽ kết thúc vào năm 2025. Theo lộ trình này, ngay trong năm 2020, Việt Nam sẽ kết thúc việc sử dụng nhóm kháng sinh cực kỳ quan trọng (theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới và ngành y tế Việt Nam) và liên tục các năm sau đó sẽ chấm dứt sử dụng các nhóm kháng sinh khác trong ngành chăn nuôi.
Theo các chuyên gia, việc phân loại các nhóm kháng sinh theo mức độ quan trọng là không dễ dàng và ngoài ra việc sử dụng kháng sinh trong phòng chống dịch bệnh vẫn là một công tác quan trọng trong ngành chăn nuôi.
Tuy vậy, cũng rất nhiều ý kiến ủng hộ việc cấm sử dụng kháng sinh vì “Thực tế cũng có rất nhiều quy trình chăn nuôi hiện nay không sử dụng kháng sinh và rất thành công”, ông Nam, một chuyên gia về công nghệ sinh học tại TP Hồ Chí Minh cho biết. “Nếu các mô hình này được nhân rộng thì việc không sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi nói chung sẽ dần trở nên phổ biến”.
Chuyên gia này còn cho rằng “kháng sinh chẳng khác gì kẻ thù của công nghệ sinh học”, vì các quy trình sử dụng vi sinh trong nông nghiệp thậm chí còn phải “tránh xa kháng sinh, do sợ sử dụng kháng sinh sẽ tiêu diệt hết các vi sinh vật có lợi trong các quy trình công nghệ xanh”.
Chuyên gia Võ Đông Đức tại TP Hồ Chí Minh cũng cho biết: “Ngành nông nghiệp Việt Nam vốn quen với việc có dịch thì dùng kháng sinh để điều trị. Nhưng trong xu thế toàn cầu hóa dịch bệnh lây lan rất nhanh, nên chủ trương của ngành y tế thế giới là thay vì chữa trị khuyến khích việc tiêu hủy mầm bệnh.
Sản xuất kháng sinh ngày càng đắt đỏ, tình trạng kháng thuốc ngày càng nhiều, nên kháng sinh được ưu tiên dùng cho con người nhiều hơn là cho ngành chăn nuôi và Việt Nam cũng đang phát triển theo xu thế ấy”.
Tại một số quốc gia lân cận như Thái Lan, khi dịch bệnh xảy ra, các chuyên gia Thái Lan cho biết: “Việc chăn nuôi sẽ được ngừng lại cho tới khi vệ sinh xong vùng nuôi, dập dịch thành công, việc chăn nuôi mới được tái lập (thay vì vừa chữa bệnh dịch vừa chăn nuôi tại vùng vẫn có dịch)”.
Đây cũng là xu hướng chung của các nước có nền nông nghiệp tiên tiến, xuất khẩu nhiều sản phẩm chăn nuôi.
6. Loại bỏ kháng sinh trong chăn nuôi là xu thế tất yếu
Việt Nam có khoảng 100 công ty chuyên nhập khẩu kháng sinh phục vụ ngành chăn nuôi với khoảng 6.000 loại thuốc thú y (có nhiều thời điểm, 90% nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Quốc).
Chuyên viên của một công ty sản xuất thuốc kháng sinh cho biết: “Thuốc kháng sinh có một thị trường lớn tại Việt Nam, riêng công ty chúng tôi, từ doanh số chỉ trăm tỷ mỗi năm, chỉ trong vài năm đã đạt doanh số hàng nghìn tỷ đồng, mà trong đó lượng sản phẩm kháng sinh tiêu thụ trong ngành chăn nuôi chiếm vị trí rất quan trọng”.
Tuy nhiên, công ty này cũng có những phương án chuyển sang sản xuất các sản phẩm sinh học thay thế nếu như thị trường thuốc kháng sinh thú y suy giảm.
Hội nghị đánh giá 5 năm thực hiện “Kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống kháng thuốc 2013 – 2020” do Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) tổ chức mới đây, cho thấy khảo sát của Cục Thú y tại 208 trang trại chăn nuôi gia cầm ở tỉnh Tiền Giang, lượng kháng sinh sử dụng trên đầu gia cầm cao gấp 6 lần so ở một số nước châu Âu.
Thực tế thì từ năm 2001, Liên minh sử dụng kháng sinh có trách nhiệm phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới đã đưa ra các nguyên tắc sử dụng kháng sinh có trách nhiệm, trong đó nhấn mạnh nguyên tắc: “Các thuốc kháng sinh sẽ chỉ được dùng trong nông nghiệp với mục đích là chữa bệnh cho động vật. Kháng sinh sử dụng để kích thích tăng trưởng và sử dụng không vào mục đích điều trị cần được loại bỏ”.
Như vậy, phần lớn nông dân sử dụng kháng sinh là để phòng bệnh chứ không phải chữa bệnh vật nuôi, do đó có thể xảy ra tình trạng sử dụng một số lượng khá nhiều và thường xuyên (cách phổ biến là trộn kháng sinh vào thức ăn chăn nuôi).
Dẫn tới lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi, cho dù dịch bệnh không xảy ra thì kháng sinh vẫn được sử dụng để phòng bệnh vật nuôi mỗi ngày.
Việc tích cực loại bỏ kháng sinh ra khỏi ngành chăn nuôi sẽ là một công việc khó khăn, nhưng nhận được sự ủng hộ cao của cả người chăn nuôi lẫn người sử dụng sản phẩm chăn nuôi. Hy vọng rằng việc loại bỏ dần kháng sinh trong ngành chăn nuôi sẽ sớm được thực hiện ngay từ năm 2020.
7. Một số sản phẩm thay thế kháng sinh trong chăn nuôi
Tư vấn các sản phẩm thay thế các loại kháng sinh trong chăn nuôi:
Berberin 97% chiết xuất từ cây hoàng đằng, hoàn toàn từ thiên nhiên và tuyệt đối an toàn, không tồn dư trong vật nuôi, giúp tăng cường sức đề kháng, điều trị và phòng tránh các bệnh đường tiêu hóa cho các loại gia súc, gia cầm, và thủy hải sản.
Chiết xuất Tỏi | Bột tỏi (Garlic extract powder) với hàm lượng allicin 1%, có tính kháng sinh, có khả năng phòng chống nhiều loại vi khuẩn, nấm, virus,… phòng trị các bệnh cúm, đường ruột, điều trị vết thương,… tăng tính ngon miệng, giải độc, ức chế nấm mốc, côn trùng, tẩy uế môi trường, nâng cao chất lượng thịt.
Cao Mộc Hoa Trắng (Holarrhena Antidysenterica Wall extract) 100% từ thiên nhiên, chữa bệnh viêm đường tiêu hóa và bệnh lỵ amip, bảo vệ an toàn hệ vi khuẩn trong đường ruột.
L-Carnitine Fumarate là dẫn xuất của một acid amin, có vai trò như một vitamin trong cơ thể. Nó là một chất bột màu trắng, được tổng hợp từ lysine và methionine, dễ tan trong nước, có tác dụng thần kì trong việc giảm mỡ, tăng cơ cho vật nuôi
Xem thêm L-Carnitine hoạt chất tạo nạc thần kì thay thế chất cấm salbutamol
Thông tin chi tiết hoặc nhận báo giá, quý khách vui lòng liên hệ:
Hotline/Zalo: 0888.924.836
Email: content.thientue@gmail.com
Dược phẩm Thiên Tuế - Hợp tác chân thành
Nguyên liệu sản xuất
Thức ăn & Thuốc thủy sản
Danh mục nguyên liệu phục vụ cho việc sản xuất các loại Thức ăn và Chế phẩm, Thuốc thủy sản.
Nguyên liệu sản xuất
Thức ăn chăn nuôi
Danh mục nguyên liệu phục vụ cho việc sản xuất các loại Thức ăn chăn nuôi và Thuốc thú y.
