Kiểm Soát Khí Độc Trong Ao Nuôi Tôm – Giải Pháp Bền Vững Cho Ngành Nuôi Tôm Hiệu Quả

Ngành nuôi tôm là một trong những lĩnh vực có tiềm năng kinh tế cao tại Việt Nam. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả nuôi bền vững, người nuôi cần quan tâm đến yếu tố môi trường, đặc biệt là kiểm soát khí độc trong ao nuôi tôm. Sự tích tụ của các khí độc như NH₃ (amonia), H₂S (hydro sulfide) hay NO₂⁻ (nitrit) có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe tôm, làm giảm năng suất và tăng nguy cơ dịch bệnh. Bài viết sau sẽ cung cấp thông tin chi tiết, từ nguyên nhân phát sinh khí độc, hậu quả đến giải pháp kiểm soát hiệu quả, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

Kiểm Soát Khí Độc Trong Ao Nuôi Tôm

1. Tìm hiểu các loại khí độc phổ biến trong ao tôm

1.1. Amonia (NH₃)

Amonia tồn tại trong nước dưới hai dạng: NH₃ (khí độc) và NH₄⁺ (không độc). Khi pH và nhiệt độ nước tăng, NH₃ chiếm ưu thế và trở nên cực kỳ độc với tôm.

• Nguồn gốc: từ chất thải của tôm, thức ăn dư thừa, xác tảo chết phân hủy.

• Tác hại: gây tổn thương mang, giảm khả năng hô hấp, tôm chậm lớn, dễ nhiễm bệnh.

1.2. Nitrit (NO₂⁻)

• Nguồn gốc: sản phẩm trung gian của quá trình nitrat hóa (amonia chuyển thành nitrat qua nitrit).

• Tác hại: làm giảm khả năng vận chuyển oxy trong máu tôm, gây hiện tượng tôm bị “chết đỏ” (do thiếu oxy mô).

1.3. Hydrogen Sulfide (H₂S)

• Nguồn gốc: sản phẩm phân hủy yếm khí từ bùn đáy chứa hữu cơ cao (xác tôm, thức ăn thừa).

• Tác hại: cực kỳ độc, gây sốc tôm, ảnh hưởng đến gan tụy, dẫn đến tử vong hàng loạt nếu không kiểm soát kịp thời.

2. Nguyên nhân tích tụ khí độc trong ao nuôi tôm

• Mật độ nuôi cao: làm tăng lượng chất thải và thức ăn dư thừa.

• Cho ăn quá mức: gây dư thừa protein, tích tụ hữu cơ.

• Tảo bùng phát – chết hàng loạt: gây thiếu oxy và làm phân hủy hữu cơ nhanh chóng sinh ra H₂S.

• Quản lý đáy kém: lớp bùn đáy dày, yếm khí tạo điều kiện cho vi khuẩn yếm khí hoạt động.

• Thiếu vi sinh vật có lợi: giảm khả năng phân hủy khí độc, hệ sinh thái ao bị mất cân bằng.

• Thiếu oxy đáy: khí độc không được chuyển hóa, dễ phát tán khi đáy bị xáo trộn.

3. Dấu hiệu nhận biết ao tôm có khí độc

3.1. Biểu hiện của tôm

• Tôm bơi lờ đờ, nổi đầu, dạt mé.

• Xuất hiện tôm chết rải rác vào buổi sáng.

• Tôm ăn yếu, giảm tăng trưởng.

• Xuất hiện hiện tượng cong thân, mềm vỏ.

• Tôm đổi màu sắc khác thường (như đỏ thân do thiếu oxy).

3.2. Quan sát ao nuôi

• Nước có mùi hôi thối, tanh nồng.

• Bọt nổi nhiều ở mặt nước, không tan.

• Đáy ao có màu đen, bùn mềm và có mùi trứng thối (dấu hiệu của H₂S).

4. Hậu quả của việc không kiểm soát khí độc

• Tôm chết hàng loạt: nhất là vào ban đêm hoặc rạng sáng khi oxy giảm.

• Suy giảm miễn dịch tôm: dễ nhiễm các bệnh nguy hiểm như đốm trắng, hoại tử gan tụy.

• Giảm năng suất – tăng chi phí: chi phí xử lý bệnh, thay nước, giảm tôm đạt cỡ thương phẩm.

• Ảnh hưởng môi trường xung quanh: nước thải từ ao chứa khí độc gây ô nhiễm.

Hậu quả của việc không kiểm soát khí độc

5. Giải pháp kiểm soát khí độc trong ao nuôi tôm

5.1. Quản lý thức ăn hiệu quả

• Cho ăn theo nhu cầu – quan sát vó ăn.

• Sử dụng thức ăn chất lượng cao, dễ tiêu hóa.

• Tránh cho ăn thừa, giảm chất thải hữu cơ.

5.2. Duy trì hệ vi sinh có lợi

• Bổ sung chế phẩm sinh học định kỳ: Bacillus subtilis, Nitrosomonas, Nitrobacter,…

• Ủ men vi sinh + mật rỉ đường + khoáng để tăng sinh vi khuẩn trước khi thả.

• Định kỳ cấy vi sinh xử lý đáy để giảm khí H₂S, NH₃.

5.3. Tăng cường oxy đáy

• Vận hành quạt nước, sục khí 24/24 để cung cấp oxy hòa tan (DO) ≥ 4 mg/L.

• Bố trí thêm sục khí đáy, đặc biệt trong ao nuôi mật độ cao.

• Hạn chế xáo trộn đáy vào ban đêm hoặc sáng sớm (khí độc dễ phát tán lúc oxy thấp).

Tăng cường oxy đáy ao nuôi

5.4. Sử dụng khoáng và chất xử lý khí độc

• Sử dụng Zeolite để hấp phụ NH₃, H₂S.

• Dùng Yucca extract hoặc các sản phẩm có chiết xuất Yucca schidigera giúp phân giải khí độc.

• Kết hợp với men vi sinh phân giải hữu cơ để đẩy nhanh tốc độ xử lý.

5.5. Kiểm soát mật độ nuôi và chất lượng nước

• Mật độ hợp lý theo khả năng ao (thường 50–100 con/m² đối với tôm thẻ).

• Thay nước định kỳ hoặc sử dụng ao lắng tuần hoàn.

• Định kỳ kiểm tra các chỉ số như pH, DO, NH₃, NO₂, nhiệt độ, độ mặn.

• Hạn chế để tảo chết đột ngột, kiểm soát quang chu kỳ.

6. Các biện pháp phòng ngừa khí độc trước khi xảy ra

• Sử dụng vi sinh từ đầu vụ: không đợi nước xấu mới xử lý.

• Xử lý đáy trước khi thả giống: cải tạo kỹ, diệt mầm bệnh và hữu cơ dư thừa.

• Định kỳ hút bùn đáy (nếu có hệ thống siphon).

• Xây dựng lịch trình quản lý môi trường: theo tuần hoặc tháng.

• Phân tích mẫu nước thường xuyên để điều chỉnh kịp thời.

Tìm hiểu thêm:  Kim Loại Nặng Tích Tụ Trong Ao Nuôi Lâu Năm Và Giải Pháp Sinh Học Cải Tạo

7. Lịch trình kiểm soát khí độc gợi ý cho người nuôi

8. Kết luận

Kiểm soát khí độc trong ao tôm không chỉ là việc xử lý khi có sự cố, mà là cả một quá trình chủ động quản lý môi trường ao nuôi một cách khoa học, bền vững. Việc hiểu rõ nguyên nhân phát sinh, biểu hiện và các biện pháp kiểm soát hiệu quả sẽ giúp người nuôi:

• Tăng tỉ lệ sống và năng suất tôm.

• Giảm thiểu rủi ro dịch bệnh, chi phí điều trị.

• Đảm bảo sản xuất theo hướng bền vững, an toàn sinh học và thân thiện môi trường.

Hãy đầu tư vào kiến thức – công nghệ – quản lý môi trường để tạo nên những vụ tôm thành công và bền vững dài lâu.

Nguyên liệu sản xuất
Thức ăn & Thuốc thủy sản

Danh mục nguyên liệu phục vụ cho việc sản xuất các loại Thức ăn và Chế phẩm, Thuốc thủy sản.

Nguyên liệu sản xuất
Thức ăn chăn nuôi

Danh mục nguyên liệu phục vụ cho việc sản xuất các loại Thức ăn chăn nuôi và Thuốc thú y.

Công Ty Cổ Phần Dược Phẩm Thiên Tuế
THIENTUE PHARMACEUTICAL JOINT STOCK COMPANY
Xin chào quý khách! Công Ty Cổ Phần Dược Phẩm Thiên Tuế (Thientue Pharma JSC) tự hào là đơn vị cung cấp nguyên liệu dược liệu cho sản xuất Thực phẩm chức năng, Thức ăn chăn nuôi và Thuốc thú y - thủy sản hàng đầu Việt Nam. Thiên Tuế xin gửi tới Quý khách hàng lời chào trân trọng, lời chúc sức khỏe, may mắn và thành công. Chúng tôi rất mong nhận được sự hài lòng từ quý khách hàng.
Xin cám ơn quý khách!

Công Ty Cổ Phần Dược Phẩm Thiên TuếTHIENTUE PHARMACEUTICAL JOINT STOCK COMPANYXin chào quý khách!Công Ty Cổ Phần Dược Phẩm Thiên Tuế (Thientue Pharma JSC) tự hào là đơn vị cung cấp nguyên liệu dược liệu cho sản xuất thực phẩm chức năng và thức ăn chăn nuôi hàng đầu Việt Nam.Thiên Tuế xin gửi tới Quý khách hàng lời chào trân trọng, lời chúc sức khỏe, may mắn và thành công. Chúng tôi rất mong nhận được sự hài lòng từ quý khách hàng.Xin cám ơn quý khách!